Het Najaarscongres van de Vereniging van Grondbedrijven zal plaatsvinden op woensdag 11 november 2026 in de Reehorst in Ede. Met als thema: Grondbeleid: waar stad, dorp en landelijk gebied elkaar raken.

Ook kun je je aanmelden voor de workshops rekenen en tekenen die we in opdracht van het ministerie van VRO organiseren. Scroll daarvoor helemaal naar beneden.

Let bij de aanmelding erop dat je je voor de juiste bijeenkomst aanmeldt! 

INFORMATIE OVER HET NAJAARSCONGRES

De VvG licht dit najaar de regio uit. Krimp is in veel gebieden niet meer aan de orde. Overal moet met men aan de slag met nieuwe ontwikkelingen: wijk- en gebiedsontwikkelingen, maar ook voorzieningen voor de energietransitie en defensie zoeken ruimte. Vaak genoeg wordt er gezocht naar uitbreidingsmogelijkheden aan randen van stad of dorp of in agrarisch gebied. Wat kunnen we leren van de processen, uitdagingen en oplossingen op de grens van stad, dorp en platteland? Onze sprekers delen met ons hun kennis en ervaring, zodat we alert zijn en handvatten hebben om de ruimtelijke en grondgerelateerde uitdagingen die we hebben in goede banen te leiden.  

Hoe maakt de Achterhoek de ruimtelijke en gronduitdagingen concreet?

Emmeke Gosselink (lid Raad van commissarissen van Baston Wonen, voorheen wethouder gemeente Bronckhorst, voorzitter van het Ruimtelijk perspectief Achterhoek en lid van de Achterhoekboard)

In de Achterhoek is een te grote claim voor de ruimte die er is. Emmeke vertelt hoe de Achterhoek het proces naar een ruimtelijk perspectief heeft opgepakt. Hoe doe je dat slim? Waar liep en loopt de regio tegenaan bij het opstellen en uitwerken van het ruimtelijk perspectief? Hoe krijg je bestuurders mee?

De Achterhoek was krimpregio en nu niet meer. Er zijn weer wijk- en gebiedsontwikkelingen. Achterhoekse gemeenten hebben dezelfde problemen als grote gemeenten. Het grondbedrijf in Bronckhorst bestond niet meer. Er is nu weer een team opgebouwd. Er zijn generalisten nodig in plaats van specialisten. Waarom? En hoe heeft Bronckhorst dat gedaan?

Grondbeleid in landelijk gebied: stad en platteland groeien naar elkaar toe

Rob Enbers (opdrachtgever Landelijk Gebied en Grootschalige Opwek) werkt voor de gemeente Enschede, die ruim 14.000 hectare beslaat (waarvan ongeveer 70% landelijk gebied en 30% stedelijk gebied). Juist in dat landelijke gebied komen de grote transities van deze tijd samen: stikstof, natuurherstel, energietransitie, toekomstbestendige landbouw en de voortdurende ruimtedruk vanuit de stad.

Om deze opgaven niet afzonderlijk, maar in samenhang aan te pakken, heeft Enschede bewust gekozen voor een gebiedsgerichte aanpak. Een aanpak die uitgaat van de kracht van het gebied zelf en van de kennis, belangen en ideeën van inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners.

Rob neemt je mee in de dilemma’s die daarbij spelen. Met name in de vaak veronderstelde tegenstelling tussen de rode en de groene belangen: tussen wonen, werken en ontwikkelen aan de ene kant, en natuur, landschap en landbouw aan de andere.

In de praktijk blijkt die tegenstelling echter vaak minder groot dan we denken. Wanneer we aan de voorkant samen het gesprek voeren over opgaven, kansen en belangen, ontstaat ruimte voor nieuwe verbindingen en slimme combinaties. Dan blijkt dat maatschappelijke opgaven elkaar niet alleen kunnen beperken, maar juist ook kunnen versterken.

Niet alles kan overal en niet ieder belang kan maximaal worden bediend. Maar door integraal te kijken en samen keuzes te maken, kunnen we wel komen tot het optimum voor het gebied. En juist daar ligt de kracht van een gebiedsgerichte aanpak: niet kiezen tussen rood óf groen, maar bouwen aan een toekomst waarin beide elkaar versterken.

Jeroen Rheinfeld (Bijzonder hoogleraar agrarisch recht, universitair docent Recht voor het landelijk gebied, vennoot bij FBN Juristen, vennoot bij IAR).

Wil je in korte tijd op een vlotte manier worden bijgepraat over grondbeleid in het landelijk gebied? Als Jeroen Rheinfeld komt spreken, weet je dat je moet opletten.

Er komen maar liefst drie onderwerpen in zijn presentatie aan de orde:

• Welke instrumenten hebben we ook alweer tot onze beschikking in het grondbeleid? En wat zijn de kenmerken van deze instrumenten op hoofdlijnen?
• Wat zegt de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) over grondbeleid in het landelijk gebied? Jeroen neemt je mee in het Rli-rapport ‘Grond voor Verbetering' van de Raad voor de leefomgeving en de infrastructuur en beschouwt dit rapport kritisch.
• Met welke fiscale aspecten hebben we te maken in het grondbeleid in landelijk gebied? Kan (en moet) dat anders, mede in het licht van de recente evaluatie door SEO?

Al met al voor iedereen die werkzaam is in het grondbeleid in de gebiedsontwikkeling interessant om eens een andere invalshoek te horen. Ben je werkzaam in de stad of in een landelijke gemeente? Iedereen is welkom en leer van elkaar.

In de middagsessies staan zes planeconomische, juridische en samenwerkingsonderwerpen op de agenda:

• Grondprijzen voor sociale huur: hoe werkt dat?
• Gebiedsoverstijgende kosten: stap voor stap naar beter kostenverhaal
• Praktijkvoorbeeld Parallel plannen M4H Merwehaven: Sneller bouwen door samenwerking
• De rol van vertrouwen bij passend sturen op grond
• Onteigening in de gemeentelijke praktijk: van voorbereiding tot procedure
• De nieuwe plankostenscan: wat is nieuw en hoe werkt hij? Stel je vragen!

Wat kun je verwachten?

Grondprijzen voor sociale huur: hoe werkt dat?

Door Erik de Leve (Specialist Woningmarkt en Gebiedsontwikkeling bij Stec Groep)

Hoe bepaal je een passende grondprijs voor sociale huur? Kies je voor een vaste prijs, een prijs per woning of per vierkante meter, of juist voor een residuele benadering? En hoe zorg je ervoor dat grondprijs, kwaliteit en betaalbaarheid met elkaar in balans blijven?

In deze workshop neemt Erik je mee in de Handreiking sociale grondprijzen. Geen lange theoretische uiteenzetting, maar een praktische vertaling naar de dagelijkse praktijk van gemeenten, woningcorporaties en gebiedsontwikkelingen. Welke methoden kun je gebruiken? Welke keuzes zitten daarachter? Waar gaat het in de praktijk soms mis? En welke tips helpen om tot goede en uitlegbare afspraken te komen?

Na een korte introductie gaan we vooral met elkaar aan de slag. Aan de hand van vragen en concrete casussen uit het publiek bespreken we herkenbare dilemma’s. Wat doe je bijvoorbeeld als de gemeentelijke grondprijs niet aansluit bij de investeringsruimte van de corporatie? Hoe ga je om met verschillen in woninggrootte, locatie of programma? En hoe voorkom je dat een eenvoudige grondprijssystematiek ongewenste prikkels geeft? Mocht je zelf een casus willen inbrengen, stuur die vooraf toe naar e.deleve@stec.nl!

Geen college dus, maar een interactieve workshop waarin handreiking, praktijkervaring en intervisie samenkomen. Met als doel dat je na afloop niet alleen weet wat er in de handreiking staat, maar vooral hoe je die in je eigen praktijk kunt gebruiken.

Gebiedsoverstijgende kosten: stap voor stap naar beter kostenverhaal

Door Nathan Westerhuis (Fakton) en Evert Jan van Baardewijk (Metafoor)

Het verhalen van gebiedsoverstijgende kosten bij is voor velen een uitdaging. Wat valt er onder kostenverhaal en wat onder financiële bijdragen? Hoe bepaal je welke percentages verhaald kunnen worden? Waar en hoe leg je dat vast? Aan de hand van een stappenplan nemen Nathan Westerhuis (Fakton Consultancy) en Evert Jan van Baardewijk (Metafoor Ruimtelijke Ontwikkeling) je mee. Binnenkort komt het ministerie van BZK met een handreiking gebiedsoverstijgende kosten bij anterieure overeenkomsten. Daarin is een stappenplan opgenomen. Ook heeft de handreiking rekenvoorbeelden die je helpen de stappen zelf uit te kunnen voeren.

Praktijkvoorbeeld Parallel plannen M4H Merwehaven: Sneller bouwen door samenwerking

Door Evelyn Rademaker (Partner Fakton en grondlegger Parallel Plannen) en Elske Geelhoed (gemeente Rotterdam, Gebiedsontwikkeling Merwevierhavens M4H_Merwehaven)

Evelyn en Elske nemen je mee in het gedachtengoed van parallel plannen en de toepassing in deelgebied Merwehaven van Merwe-Vierhavens in Rotterdam: hoe kunnen zoveel partijen samen zo snel tot een goed plan komen?

Vraag drie verschillende woningcorporaties om drie torens van in totaal 300 woningen te bouwen in een havengebied, en men verwacht waarschijnlijk een lange aanloop voordat de plannen gereed zijn. Toch is het gelukt om in 1,5 jaar gereed te zijn voor start bouw.

De drie torens, met de naam Accenttorens, krijgen ieder dezelfde plattegrond, maar met een eigen uitwerking van de uitgangspunten uit de Welstandsparagraaf. De plinten bouwen verder op het bestaande karakter van de haven. De ‘haven’ wordt verrijkt met de komst van de ‘stad’; met de torens wordt zo een nieuwe tijdslaag toegevoegd aan het gebied. Dankzij parallel plannen, parametrisch ontwerp en goede samenwerking zijn de plannen in recordtempo ontwikkeld en zijn ze gereed voor het indienen van de omgevingsvergunning. De gebouwen worden de eerste woontorens in de Merwehaven. De woningen worden duurzaam en circulair gebouwd: losmaakbaar en met gebruik van geoogste (hergebruikte) materialen.

Merwehaven is een deelgebied van Merwe-Vierhavens (M4H). Een havengebied zo groot als het stadscentrum van Rotterdam, wat de komende jaren transformeert naar een bruisend stadsdeel met woningen, horeca, ruimte voor evenementen, onderwijs en cultuur.

Onteigening in de gemeentelijke praktijk: van voorbereiding tot procedure

Door Sharon Fraats (Paulussen Advocaten) en David Elshof (Rijkswaterstaat/ Kenniscentrum Onteigening)

Onteigening is een ingrijpend instrument, waarbij gemeenten in de praktijk voor uiteenlopende juridische en praktische uitdagingen kunnen komen te staan. Hoe zorg je voor een goede voorbereiding? Welke risico’s en knelpunten kunnen zich voordoen en hoe voorkom je dat een onteigeningsprocedure onnodig ingewikkeld wordt of vertraging oploopt? Hoe zorg je dat gemeenteraadsleden weten wat hun politieke beslissingsruimte is binnen het juridische kader van een onteigeningsprocedure? Aan de hand van praktijkervaringen en een concrete casus bespreken we de uitdagingen waarmee gemeenten bij onteigening te maken krijgen. Ook gaan we in op de rol die het Kenniscentrum Onteigening voor Overheden kan spelen bij vragen, knelpunten en de aanpak van onteigeningstrajecten. Een praktische sessie voor iedereen die met grondverwerving, gebiedsontwikkeling of onteigening te maken heeft en goed voorbereid aan de slag wil.

De rol van vertrouwen bij passend sturen op grond

Door Reann Kersenhout (TU Delft/ SKG/ Leerstoel Gebiedsontwikkeling)

Vertrouwen wordt vaak genoemd als belangrijke voorwaarde voor samenwerking in complexe gebiedsontwikkelingen. Minder duidelijk is hoe vertrouwen in de praktijk doorwerkt in concrete keuzes, verhoudingen en instrumenten. In deze sessie gebruiken we keuzes rond grondbeleid en de inzet van grondinstrumenten om die werking concreet te maken. Grond is een ruimtelijke en financiële drager van ontwikkeling en bepaalt mede de onderhandelingspositie en sturingsmogelijkheden van partijen. Keuzes rond grondbeleid raken daarmee aan belangen, afhankelijkheden en onderlinge verhoudingen. Met een eenvoudig analysekader en praktijkvoorbeelden brengen we in beeld hoe vertrouwen als relationeel fenomeen binnen dit samenspel ontstaat, onder druk komt te staan en doorwerkt in het handelen van partijen. Een ontwikkelaar bespreekt meerdere voorbeelden waarin vertrouwen doorwerkte in de verhoudingen tussen partijen en in de manier waarop formele instrumenten werden ingezet en ervaren. Daarna actie: deelnemers gaan zelf aan de slag en passen het analysekader toe op situaties uit eigen praktijk. Gezamenlijk worden de observaties en lessen uit de oefening en presentaties besproken.

De nieuwe plankostenscan: wat is nieuw en hoe werkt hij? Stel je vragen!

Door Andrew Mersie (Metafoor Ruimtelijke Ontwikkeling)

Met het in werking treden van de Omgevingswet per 1 januari 2024 zag ook de nieuwe versie van de Regeling kostenverhaal plankosten het licht, met twee versies van de plankostenscan voor met en zonder tijdvak. Daaropvolgend is de Regeling in opdracht van het ministerie grondig geactualiseerd door Metafoor Ruimtelijke Ontwikkeling, in afstemming met VNG en Neprom. Deze bijgestelde Regeling is per 1 januari 2026 in werking getreden. Voor het gebruik van de bijbehorende plankostenscan is tevens een handleiding opgesteld. In deze middagsessie neemt Metafoor u mee in de belangrijkste wijzigingen van de Regeling en de aangepaste plankostenscan. Aan de hand van de casus uit de handleiding komen de belangrijkste wijzigingen aan bod en is er gelegenheid om vragen te stellen over de achtergrond van de wijzigingen.

 

PROGRAMMA

09.00 - 10.00 uur: inloop met koffie/thee en iets lekkers

10.00 - 10.15 uur: welkom door voorzitter Geert-Jan Put

10.15 - 10.55 uur: Emmeke Gosselink 

10.55 - 11.35 uur: Rob Engers

11.35 - 12.15 uur: Jeroen Rheinfeld

12.15 - 12.30 uur: afronding 

12.30 uur: Lunch

13.45 - 16.00 uur: Keuze uit twee sessierondes in de middag

16.00 - 17.30 uur: Netwerkborrel

 

AANMELDING

Je kunt je aanmelden door in te loggen met je lidnummer en mailadres in (lukt dit niet, neem dan contact op via info@vvg.nl). Als je ingelogd bent, kom je direct op de pagina waar je jouw aanmelding kunt voltooien. Na aanmelding krijg je onmiddelijk een bevestiging toegemaild. Is dit niet het geval, neem dan contact op met ons via: info@vvg.nl. De aanmelding sluit op dinsdag 3 november 2026.

INSTRUCTIE AANMELDING

Je kunt je aanmelden voor maximaal twee middagsessies.

⚠️ Let op: het systeem controleert niet of je je twee keer voor dezelfde sessie aanmeldt. Controleer daarom goed of je twee verschillende middagsessies hebt gekozen.

 

PRAKTISCHE INFORMATIE

Het najaarscongres vindt plaats in het congrescentrum ‘De Reehorst’ aan de Bennekomseweg 24 te Ede. De Reehorst ligt op slechts 250 meter afstand van het NS-Intercity-station Ede-Wageningen. Vanaf het station loop je in enkele minuten naar De Reehorst (loop het perron af en neem uitgang zuidzijde, ca. 250 meter rechtdoor lopen en dan tref je De Reehorst aan je rechterzijde). De Reehorst beschikt tevens over een parkeerterrein voor 700 auto's. Vraag na afloop van het congres naar een uitrijmuntje bij de balie.

 

KOSTEN

De kosten voor het congres bedragen € 135,- excl. BTW per persoon voor gemeenten en € 335,- excl. BTW per persoon voor donateurs. Je krijgt na aanmelding een automatische bevestiging per email. Deze bevestiging dient als toegangsbewijs voor het congres. Na het congres ontvang je een factuur voor de kosten van deelname aan het congres.

 

ANNULERING

Annulering is alleen schriftelijk (of per email: info@vvg.nl) mogelijk en dient uiterlijk 21 oktober 2026 om 12.00 uur binnen te zijn bij het bureau van de VvG. Indien annulering niet voor bovengenoemde datum is doorgegeven, ben je het volledige inschrijfbedrag verschuldigd. Bij verhindering mag jouw plaats worden ingenomen door een vervanger. Je wordt verzocht eventuele vervanging per email door te geven aan de VVG via info@vvg.nl.

We zien elkaar op 11 november 2026 in de ons vertrouwde Reehorst in Ede!

 

WORKSHOPS REKENEN EN TEKENEN

Voordat een project serieus kan worden, moet altijd een (grove) berekening worden gemaakt of het plan haalbaar te maken valt. Anders is het plan nog niet rijp om te worden uitgewerkt en uitgezet. Met een goede teken- en rekenexercitie aan het begin van een project, kan worden voorkomen dat een project later onhaalbaar blijkt en vastloopt in bijvoorbeeld moeizame onderhandelingen.

Rekenen en tekenen is de basis voor het opereren in de planontwikkeling. Voor betrokkenen bij het gebiedsontwikkelingsproces is het nodig te weten, dat plannenmakerij en rekenen samen opgaan. Dit besef kan helpen bij het formuleren van realistische eisen en wensen, zowel intern gemeentelijk als naar ontwikkelaars. Realisme over kosten van maatregelen kunnen ook invloed hebben op beleid: wat is er nodig en hoe formuleer je het beleid. Zelfs in deze tijd van opkomende digitalisering in de gebiedsontwikkeling, is kennis van het analoge proces van rekenen en tekenen essentieel om het gebruik van een instrument als mini-GIM te doorgronden. Vandaar dat de VvG in opdracht van het ministerie van VRO workshops rekenen en tekenen organiseert.

Tot de doelgroep behoren: ambtenaren in dienst van onze leden en werkzaam als projectmanagers, strategisch adviseurs, gebiedssecretarissen, grondzakenjuristen, beginnende planeconomen.

Met een groep van ongeveer 15 mensen wordt onder begeleiding in een dagdeel in verschillende groepjes gewerkt. Gegeven is een fictieve casus voor een projectontwikkeling. Met papier wordt geknipt en gepuzzeld en daarbij gerekend om te komen tot een haalbaar plan. Door te variëren met het programma en het schuiven in de ruimte wordt gezocht naar de meest optimale opzet. Door de gevolgen van een ander ruimtelijk ontwerp zo snel te vertalen in kosten en opbrengsten, worden de knoppen waaraan kan worden gedraaid voor iedereen inzichtelijk. De planeconoom leert van de stedenbouwkundige en de woonmedewerkers leert van de planeconoom. Interactie en samenwerking zijn essentieel in het proces en de workshop brengt veel enthousiasme en leermomenten. De medewerkers leren elkaar beter kennen, wat samenwerking in het echte werk bevordert.

Ben je geïnteresseerd? Meld je dan voor deze bijeenkomsten aan.

Data:

• Maandag 23 november 2026 in Almere van 13.00 - 16.30 uur in het stadhuis van de gemeente Almere (Stadhuisplein 1 in Almere).
• Maandag 7 december 2026 in Utrecht van 9.30 - 12.30 uur in Park Plaza (Westplein 50 in Utrecht).

Kosten

Deelname aan de workshop is kosteloos. We rekenen erop dat je aanwezig bent als je je hebt aangemeld. Kun je onverhoopt toch niet deelnemen? Meld je dan uiterlijk een week voordat de workshop plaatsvindt af. Bij afwezigheid zonder voorafgaande afmelding brengen we € 100,- in rekening.