Seminar: Integrale benadering van energievraagstukken

De brede impact van de energietransitie vraagt ook binnen gemeenten steeds meer om een integrale benadering. Hoe werkt u binnen en buiten de gemeente domeinoverstijgend samen, bijvoorbeeld als het gaat om ruimtelijke ordening, woningbouw en financiën? Deze vraag staat centraal bij dit seminar.

De energietransitie is al lang niet meer alleen een duurzaamheidsvraagstuk. Het is meer en meer een systeemvraagstuk: hoe zorgen we dat we komen tot een toekomstbestendig, weerbaar en meer decentraal energiesysteem, waardoor wonen, werken en verplaatsen mogelijk blijven?

Programma

Tijdens deze interactieve middag bieden wij u een lunch aan. Daarna start het plenaire programma waarin wij u meenemen in de voortgang op een aantal punten, zoals het overleg over taken en middelen, de ontwikkelingen binnen de warmtetransitie en het proces rondom eerder aanvragen van netcapaciteit voor woningbouw. 

Vervolgens kunt u in 2 rondes kiezen voor deelsessies (60 minuten per sessie). U kunt zich hiervoor alvast inschrijven: 

Ronde 1
Sessie 1. Betaalbaarheid warmte, van rekenmodel naar praktijk

Wanneer je als gemeente de aanwijsbevoegdheid wilt inzetten moet je de betaalbaarheid van  eindgebruikers kunnen borgen. Met welke kosten en baten je daarbij rekening moet houden, welke financieringskosten je meeneemt, hoe je de prijsontwikkeling van aardgas verwerkt en welke bronnen je daarbij kunt hanteren is vastgelegd in de Regeling gemeentelijk instrumenten warmtetransitie. Maar hoe breng je dit nu in de praktijk?  

Tijdens deze deelsessie laten we zien hoe enkele gemeenten de betaalbaarheid voor eindgebruikers berekenen en krijg je actuele informatie over de laatste stand van zaken van de Wet collectieve warmte en de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie.

Sessie 2. Hoe ga ik om met batterijen?

Hoe ga je om met aanvragen voor grote batterijsystemen? De Regio Stedendriehoek heeft hiervoor een handreiking ontwikkeld met een batterijladder: een voorkeursvolgorde die gemeenten ondersteunt bij het maken van keuzes voor geschikte locaties. 

Tijdens deze sessie presenteert energieplanoloog Ernst Meindersma de handreiking en deelt hij de belangrijkste inzichten uit de praktijk. Vervolgens staat de juridische kant centraal. Jurist Regina Koning laat zien hoe je batterijsystemen kunt verankeren binnen het instrumentarium van de Omgevingswet en welke mogelijkheden gemeenten daarbij hebben.

Sessie 3. Energyhubs

Wat doe je als ondernemers op een bedrijventerrein al jaren last hebben van problemen op het elektriciteitsnet? Gemeente Noardeast-Fryslân ging samen met ondernemers, Liander en de provincie aan de slag. Het resultaat: 2 energiehubs in Hallum en Dokkum waarbij de bedrijventerreinen fungeren als 1 energiesysteem. Met behulp van wind, zon en een batterij kunnen zij de zelf opgewekte energie gebruiken en daarmee meer ruimte bieden op het netwerk voor andere ondernemers in de regio.

Hoe zet je als gemeente deze stap? En welke rol speel je in het verbinden van ondernemers, netbeheerders en andere partners in een regio waarin de hechte gemeenschap centraal staat? In deze sessie deelt Noardeast-Fryslân haar lessen. 

(Ronde 1+ 2) Sessie 4. Energiegame: Aan de slag met energie in gebiedsontwikkeling

Voor het realiseren van gebiedsontwikkeling is het belangrijk om rekening te houden met de energieopgave. Maar hoe doe je dat? En met welke afwegingen krijg je dan te maken? In deze sessie duiken we eerst kort in de theorie van energie in gebiedsontwikkeling. Daarna staan we stil bij een concreet voorbeeld, om vervolgens met elkaar een ‘energiegame’ te spelen. Met die game ervaren we welke moeilijke afwegingen je moet maken om een netbewuste wijk te kunnen bouwen.  

Deze sessie duurt 120 minuten. Als u hieraan deelneemt, is het niet mogelijk in de tweede ronde een andere sessie te volgen.

Ronde 2
Sessie 1. Wetgevingstraject Omgevingsrechtelijk sturen op het energiesysteem

Gemeenten en provincies mogen zich nu nog beperkt bemoeien met de marktwerking van energie. Op basis van dit wetgevingstraject krijgen gemeenten en provincies meer mogelijkheden om te sturen op een doelmatig gebruik van het energienet. Tijdens deze deelsessie bespreken we de voorstellen van het rijk en gaan we in gesprek over de kansen, risico’s en uitdagingen van dit wetgevingstraject:  

Het prominenter maken en wettelijk vastleggen van het energiebelang en vooral de rol van de provincie
De mogelijke betekenis van deze nieuwe mogelijkheden, plichten en instructies voor gemeenten en de uitvoeringspraktijk
De raakvlakken met bijvoorbeeld netbewust bouwen, gebiedsontwikkeling, ACM-prioriteringskader, integraal programmeren, LAN Sneller bouwen en het vraagstuk rond het bevoegd gezag 
De benodigde aandacht voor juist de decentrale ontwikkelingen en voor de gemeentelijke planvorming, instrumenten en cruciale randvoorwaarden

Sessie 2. Samenwerken met energiegemeenschappen

In bijna elke gemeente in Nederland is wel een energiegemeenschap actief. Sinds 1 januari 2026 is er met de inwerkintreding van de Energiewet een wettelijke basis gelegd voor de energiegemeenschap. Daarnaast definieert de Wcw de warmtegemeenschap. De activiteiten van energiegemeenschappen kunnen heel breed zijn: van het organiseren van ondersteuning door energiecoaches tot energiehubs en het exploiteren van warmtenetten. 

Hoe ga je als gemeente met dit soort initiatieven om? Hoe geef je zo'n organisatie ruimte om zich te ontwikkelen maar stel je ook eisen aan professionaliteit als zij belangrijke taken uitvoeren? In deze sessie verkennen we antwoorden op deze vragen met veel aandacht voor voorbeelden vanuit de praktijk.

Sessie 3. Maatschappelijke prioritering voor gemeentelijke opgaven

Netcongestie dwingt overheden, netbeheerders en maatschappelijke organisaties tot scherpe keuzes over het gebruik van schaarse netcapaciteit. Het ACM-prioriteringskader speelt hierin een belangrijke rol door te bepalen welke maatschappelijke functies voorrang kunnen krijgen bij aansluiting op of uitbreiding van het elektriciteitsnet. 

Tijdens deze sessie gaan we in op de achtergronden, uitgangspunten en praktische werking van dit kader. Wat betekent maatschappelijk prioriteren voor gemeentelijke opgaven zoals woningbouw, mobiliteit, maatschappelijke voorzieningen en de energietransitie? Welke kansen en aandachtspunten zijn er voor gemeenten bij het ontwikkelen van projecten in gebieden met netcongestie?

We sluiten af met een netwerkborrel.

Locatie en tijd

Centraal Ketelhuis, Soesterweg 320, Amersfoort
Dinsdag 15 september, van 12.00 tot 17.00 uur

Doelgroep

Primaire doelgroep zijn medewerkers energietransitie en duurzaamheid die werken op strategisch niveau, maar medewerkers die vanuit andere beleidsterreinen te maken hebben met de energietransitie zijn ook van harte welkom. Want de energietransitie doen we samen.

Kosten

Geen

Aanmelden

U kunt zich inschrijven voor deze bijeenkomst (max. 100 deelnemers). De inschrijving voor de deelsessies is geopend, er is per sessie beperkt plek beschikbaar.

Organisator

VNG