Leerkring Instrumenten Strategisch Grondbeleid voor gemeenten in Noord-Nederland

Gemeenten willen meer regie voeren op woningbouw, bedrijvigheid en maatschappelijke voorzieningen. Maar dat is niet eenvoudig: grond is vaak in handen van verschillende partijen, terwijl gemeenten afhankelijk zijn van samenwerking om ontwikkelingen van de grond te krijgen. Sinds 2023 werkt het ministerie van BZK daarom aan nieuwe grondbeleidsinstrumenten die gemeenten, woningcorporaties en ontwikkelaars helpen om beter samen te werken. Meer kennis hierover helpt gemeenten om regie te voeren en keuzes te maken. Daarom organiseren Platform31 en de Vereniging van Grondbedrijven, in opdracht van het ministerie van BZK en samen met het Nationaal Expertisecentrum Woningbouw, deze leerkring over de mogelijkheden en toepassing van instrumenten voor strategisch grondbeleid. De leerkring vindt plaats in de regio Noord-Nederland. Daarnaast organiseren we ook zo’n leerkring in de regio Oost-Nederland.

In deze leerkring onderzoeken we hoe gemeenten grondbeleid inzetten om regie te voeren op gewenste ontwikkelingen. Welke vorm past wanneer? Hoe handel je zonder volledig eigendom? Wat zijn voordelen en risico’s? En hoe gebruik je instrumenten als voorkeursrecht, onteigening, hoe richt je het bestuurlijke traject in en onderhandel je met ontwikkelaars?

Deelnemers brengen casussen in, wisselen ervaringen uit en leren van elkaar. De leerkring bestaat uit vier bijeenkomsten in 2026 en 2027.

Voor wie?

Voor gemeentelijke professionals uit de regio Noord-Nederland zoals planeconomen, juristen grondzaken, planjuristen, medewerkers grondzaken, projectleiders en beleidsmakers die werken aan gebiedsontwikkeling en grondbeleid. We streven naar een mix van grote én kleine gemeenten.

Wat levert deelname jou op?

• Kennis over gemeentelijk grondbeleid en bijbehorende instrumenten en hoe je deze praktisch kan toepassen in jouw dagelijkse praktijk.
• Inzicht in de samenwerking bij grondbeleid. Je krijgt inzicht in de rollen en belangen van gemeenten, woningcorporaties en ontwikkelaars bij de inzet van grondbeleidsinstrumenten.
• Leren van andere gemeenten en experts. Je profiteert van inzichten, lessen en ervaringen van koplopers, experts en collega-gemeenten die al grondbeleidinstrumenten inzetten.
• Bespreek dilemma’s en eigen casus met vakgenoten en vertaal inzichten naar de praktijk.
• Versterk je regionale netwerk van vakgenoten, zodat je elkaar ook na de bijeenkomsten weet te vinden.
• Verwijzing naar verdiepende kennis en instrumenten uit het bredere kennisaanbod over grondbeleid.

Wat verwachten we van jou?

We verwachten een actieve bijdrage met jouw ervaringen, praktijkvragen en inzichten over grondbeleid en de inzet van bijbehorende instrumenten.

Programma

Deze leerkring bestaat uit vier bijeenkomsten. Eén of twee gastsprekers delen hun expertise over het betreffende onderwerp. We koppelen de inhoud van de presentaties aan de praktijk van de casussen van de deelnemers. Zo kunnen we samen nadenken over oplossingen voor knelpunten en belemmeringen. Er is volop ruimte voor uitwisseling en reflectie in een veilige setting.

Deelnemende gemeenten kunnen via het intakeformulier specifieke themawensen doorgeven. We bekijken of deze een plek kunnen krijgen in het programma.

Kennismaking & Inleiding op strategisch grondbeleid (27 oktober 2026 van 10.00 -14.30 uur):
Kennismaking, uitleg over opzet en doelen, leerwensen en een eerste casusverkenning. Strategisch grondbeleid: hoe sluiten grondbeleid, omgevingsvisie en omgevingsplannen op elkaar aan? Wie betrek je wanneer: planjurist, jurist grondzaken en planeconoom?

Grondverwerving: minnelijk, voorkeursrecht gemeenten en onteigenen (8 december 2026 van 10.00 -14.30 uur): meer informatie volgt.

Kostenverhaal: publiekrechtelijk onder de Omgevingswet, privaatrechtelijk anterieure overeenkomst (12 januari 2027 van 10.00 -14.30): meer informatie volgt.

Samenwerkingsovereenkomsten, anterieure overeenkomsten en bouwclaims: wat neem je op en hoe voer je de onderhandeling? (9 februari 2027 van 10.00 -14.30 uur): meer informatie volgt.

Praktische informatie

De bijeenkomsten zijn fysiek en vinden in de regio Noord-Nederland plaats, idealiter (afwisselend) bij een aan de leerkring deelnemende gemeente. Het kost €1.000, exclusief btw, per deelnemer. Er is plaats voor minimaal 10 en maximaal 20 deelnemers. Je kan je inschrijven tot en met 15 september.

Bij de toelating kijken we naar:

• of je werkzaam bent bij een gemeente
• geografische spreiding
• volgorde van aanmelding

Contact

Heb je nog vragen, stuur dan een email naar Machteld Hooyman (machteld.hooyman@platform31.nl).